In de paardensport draait alles om samenwerking: ruiter en paard als één geheel. Maar wat als prestatiedruk ervoor zorgt dat je niet samenwerkt, maar juist vastloopt? Dan kun je heel onzeker worden! Prestatiedruk is een veelbesproken onderwerp in de sport, maar in de paardensport kan het nóg ingewikkelder zijn omdat je niet alleen met jezelf te maken hebt, maar ook met het gevoelige wezen onder je zadel. In deze blog duiken we dieper in de voordelen en nadelen van prestatiedruk, bekijken we wat je zelf kunt doen om zonder druk beter te presteren, en geven we een simpele oefening voor ruiters die merken dat de spanning oploopt. Ook laten we zien wanneer het slim is om hulp te zoeken van gespecialiseerde professionals.
Tip: Wil je meer lezen over gerelateerde onderwerpen? Kijk dan ook eens bij de blogs over onzekerheid in de paardensport door gastblogger Anne Loosveld of ademhalingstechnieken voor ruiters.
Wat is prestatiedruk?
Prestatiedruk is de spanning of stress die je ervaart wanneer je het gevoel hebt dat je aan bepaalde verwachtingen moet voldoen. In de paardensport kan dat komen door:
- verwachtingen van jezelf (bijvoorbeeld altijd hoger willen scoren of een foutloze ronde willen rijden),
- verwachtingen van anderen (je trainer, stalgenoten, ouders, sponsors),
- de angst om fouten te maken of je paard teleur te stellen,
- sociale druk of vergelijkingen met andere ruiters.
Hoewel prestatiedruk vaak als negatief wordt gezien, heeft het ook een functie.
Voordelen van prestatiedruk
Prestatiedruk kan je:
- motiveren om beter te worden,
- helpen om doelen te stellen,
- helpen aanscherpen in je focus,
- uitdagen om je grenzen te verleggen.
Een beetje spanning kan ervoor zorgen dat je alert bent in de ring en net dat beetje extra geeft. Topsporters hebben niet voor niets vaak een gezonde mate van spanning voor een belangrijke wedstrijd.
Nadelen van prestatiedruk
Maar er is ook een keerzijde. Te veel druk kan:
- leiden tot faalangst,
- je plezier wegnemen,
- de communicatie met je paard verstoren,
- zorgen dat je vastloopt in perfectionisme,
- lichamelijke spanning geven (denk aan verkrampte handen, stijve schouders, een gespannen ademhaling),
- blessures veroorzaken, bij jou én je paard.
Belangrijk: Paarden zijn meesters in het voelen van jouw spanning. Als jij gespannen bent, voelt je paard dat meteen. Dat maakt het nóg belangrijker om met prestatiedruk om te leren gaan.
⸻
Hoe kun je zonder druk beter presteren?
Het geheim zit hem niet in harder werken, maar in slimmer omgaan met jezelf. Hier zijn enkele tips:
1️⃣ Focus op je eigen proces, niet op het resultaat
In plaats van te denken: “Ik moet winnen”, probeer te denken: “Ik wil vandaag één onderdeel verbeteren”. Bijvoorbeeld soepeler door de wending rijden of rustiger blijven bij het aangalopperen. Kleine, haalbare doelen maken het leuker en verminderen de druk.
2️⃣ Werk aan mentale vaardigheden
Mentale training is net zo belangrijk als fysieke training. Visualisatie (zie ook de blog over visualisatietechnieken voor ruiters) en ademhalingsoefeningen (zoals box breathing) helpen je om je hoofd rustig te houden.
3️⃣ Blijf bewust ademen
Bij spanning ga je vaak hoger en sneller ademen. Let daar bewust op en breng je adem terug naar je buik. Een paar diepe, rustige ademhalingen kunnen al helpen om spanning te verminderen.
4️⃣ Geef jezelf toestemming om te leren
Perfectie bestaat niet. Iedere rit is een kans om te leren, niet een test die je moet halen. Kijk na je training of wedstrijd met mildheid terug: wat ging goed? Wat neem je mee naar de volgende keer?
Een simpele oefening als je merkt dat de spanning oploopt
Deze oefening kun je letterlijk in het zadel doen, bijvoorbeeld vlak voor je proef of parcours.
De spanning-ontspanning ademhalingsoefening
- Adem langzaam in door je neus en tel tot 4.
- Houd je adem heel even vast (1-2 tellen).
- Adem langzaam uit door je mond en tel tot 6.
- Terwijl je uitademt, laat je bewust je schouders zakken en voel je hoe je handen zachter om de teugels liggen.
- Herhaal dit 3-5 keer.
Je zult merken dat niet alleen je lichaam ontspant, maar ook je hoofd helderder wordt.
Wil je meer ademhalingstechnieken leren? Lees dan de blog over ademtherapie bij ruiters.
Wanneer schakel je hulp in?
Soms kom je er zelf niet helemaal uit. Dan is het slim om professionele hulp te zoeken. Een gespecialiseerde ruiterfysiotherapeut, hippisch oefentherapeut, fijne instructeur of ruitervitaalcoach kan je helpen om praktisch te werken aan spanning en ontspanning, je houding en ademhaling, of je mentale vaardigheden.
Daarnaast kan een psycholoog een waardevolle aanvulling zijn als prestatiedruk echt diepgeworteld is, bijvoorbeeld door faalangst, perfectionisme of hardnekkige onzekerheid. Samen kun je werken aan de onderliggende patronen die je tegenhouden.
Samengevat
Prestatiedruk in de paardensport is niet alleen een persoonlijke uitdaging, maar ook iets wat invloed heeft op je paard en jullie prestaties als combinatie. Door je bewust te zijn van de voordelen én nadelen van druk, kun je beter kiezen hoe je ermee omgaat. Kleine stappen, haalbare doelen, bewuste ademhaling en eventueel hulp van professionals maken dat je niet alleen beter presteert, maar ook meer plezier houdt in wat je doet.
Meer lezen? Op onze zorgzoeker vind je diverse blogs over mentale training, ademhaling en ruiterfitheid.
